Nhật Bản luôn là điểm đến trong mơ của rất nhiều bạn trẻ Việt Nam, đúng không nào? Với nền văn hóa độc đáo, công nghệ tiên tiến và cơ hội phát triển không ngừng, việc đặt chân đến xứ sở mặt trời mọc để học tập, làm việc đã trở thành mục tiêu của không ít người.
Đặc biệt, sau khi cầm trong tay chứng chỉ JLPT đáng giá, nhiều bạn bắt đầu ấp ủ giấc mơ lớn hơn: tự mình khởi nghiệp, tạo dựng sự nghiệp riêng tại đất nước này.
Tôi hiểu cảm giác đó lắm, vì chính tôi cũng từng có những trăn trở tương tự. Liệu với tấm bằng JLPT, chúng ta có thực sự “dễ thở” hơn khi dấn thân vào con đường kinh doanh đầy chông gai này không?
Hay đây chỉ là khởi đầu cho vô vàn thử thách mới mà chúng ta chưa lường trước được? Thực tế cho thấy, cộng đồng người Việt khởi nghiệp tại Nhật đang phát triển rất mạnh mẽ, với những câu chuyện thành công đầy cảm hứng như chuỗi “Bánh mì Xin chào” hay các công ty IT do chính các du học sinh Việt thành lập.
Chính phủ Nhật Bản cũng đang có nhiều chính sách ưu đãi, hỗ trợ các startup nước ngoài, đặc biệt trong các lĩnh vực như công nghệ, chăm sóc sức khỏe, và nông nghiệp thông minh, để thu hút nhân tài và thúc đẩy đổi mới.
Tuy nhiên, không phải con đường nào cũng trải hoa hồng. Những rào cản về ngôn ngữ, văn hóa kinh doanh đặc thù, hay thủ tục pháp lý phức tạp vẫn là những thách thức không nhỏ mà các bạn cần chuẩn bị tinh thần để vượt qua.
Vậy làm sao để biến giấc mơ khởi nghiệp thành hiện thực, tối ưu hóa cơ hội và giảm thiểu rủi ro? Hãy cùng tôi đi sâu vào bài viết này để tìm hiểu một cách thật chính xác nhé!
JLPT có phải là “tấm vé vàng” để khởi nghiệp ở Nhật?
Từ JLPT N2, N1 đến hành trình làm chủ: Thực tế không như mơ
Nhiều bạn cứ nghĩ rằng, có trong tay tấm bằng JLPT N2, thậm chí N1 là coi như đã nắm chắc phần thắng khi muốn khởi nghiệp ở Nhật, đúng không nào? Tôi cũng từng nghĩ vậy đó.
Cảm giác đạt được N1 thực sự rất đã, cứ như mình đã chinh phục được một đỉnh cao vậy. Nhưng khi bắt tay vào thực tế kinh doanh, tôi mới vỡ lẽ ra rằng tiếng Nhật tốt chỉ là một lợi thế ban đầu thôi các bạn ạ, chứ không phải là yếu tố quyết định tất cả.
Tiếng Nhật giúp chúng ta giao tiếp với đối tác, khách hàng, xử lý giấy tờ hành chính một cách trôi chảy hơn. Nó mở ra cánh cửa để tiếp cận thông tin, văn hóa kinh doanh bản địa.
Tuy nhiên, khởi nghiệp là một câu chuyện hoàn toàn khác, đòi hỏi nhiều hơn là chỉ ngôn ngữ. Chúng ta cần kiến thức về thị trường, về quản lý tài chính, về pháp luật, và đặc biệt là một tinh thần thép để đối mặt với những khó khăn không lường trước được.
Đôi khi, những từ ngữ chuyên ngành trong kinh doanh hay luật pháp lại phức tạp hơn rất nhiều so với những gì chúng ta học được trong sách JLPT. Tôi đã từng gặp một anh bạn, tiếng Nhật N1 cực giỏi nhưng lại loay hoay mãi với các thủ tục đăng ký kinh doanh vì thiếu kiến thức thực tế.
Đó là một bài học đắt giá cho tất cả chúng ta.
Vượt qua rào cản ngôn ngữ và văn hóa: Chìa khóa để hòa nhập sâu rộng
Thực sự thì tiếng Nhật tốt sẽ giúp các bạn tự tin hơn rất nhiều khi giao tiếp và làm việc với người Nhật. Điều này không chỉ giúp bạn hiểu rõ các điều khoản hợp đồng mà còn giúp xây dựng mối quan hệ tốt đẹp với đối tác, khách hàng.
Tôi nhớ có lần đi gặp đối tác, họ rất bất ngờ khi tôi có thể trò chuyện thoải mái bằng tiếng Nhật, thậm chí còn hiểu được những câu chuyện phiếm về văn hóa địa phương.
Điều đó giúp rút ngắn khoảng cách và tạo dựng niềm tin nhanh chóng. Tuy nhiên, văn hóa kinh doanh ở Nhật lại có những nét rất riêng biệt mà đôi khi, chỉ tiếng Nhật thôi là chưa đủ để hiểu cặn kẽ.
Ví dụ như cách chào hỏi, cách trao đổi danh thiếp (meishi), hay cách thể hiện sự tôn trọng trong các cuộc họp. Nó không chỉ là ngôn ngữ mà còn là những “luật bất thành văn” mà chúng ta cần phải tìm hiểu và thích nghi.
Nếu chỉ giữ lối suy nghĩ và hành động của người Việt, rất có thể chúng ta sẽ gặp phải những hiểu lầm không đáng có, thậm chí là làm mất đi cơ hội kinh doanh.
Vì vậy, ngoài việc trau dồi tiếng Nhật, tôi nghĩ chúng ta cần phải chủ động tìm hiểu sâu về văn hóa và phong cách làm việc của người Nhật nữa. Đó mới là cách để “hòa nhập nhưng không hòa tan” và thành công trên đất khách.
Những lĩnh vực kinh doanh “hot” dành cho người Việt tại Nhật
Dịch vụ ăn uống và ẩm thực Việt Nam: Nơi gửi gắm hương vị quê nhà
Mấy năm trở lại đây, các quán ăn Việt tại Nhật mọc lên như nấm, và đa số đều rất đông khách. Điều này cho thấy nhu cầu thưởng thức ẩm thực Việt Nam của cả người Việt xa xứ và người Nhật bản địa là rất lớn.
Tôi có một người bạn, sau khi tốt nghiệp đại học ở Nhật đã quyết định không về nước mà mở một tiệm phở nhỏ ở Tokyo. Ban đầu cũng gặp nhiều khó khăn lắm, từ việc tìm mặt bằng, xin giấy phép vệ sinh an toàn thực phẩm, cho đến việc tìm nguồn nguyên liệu chuẩn vị Việt.
Nhưng với sự kiên trì và một chút “bí quyết” riêng, giờ đây quán của cô ấy đã trở thành địa điểm quen thuộc của rất nhiều người. Nồi nước phở của cô ấy lúc nào cũng thơm lừng, khiến ai đi ngang qua cũng phải ngoái nhìn.
Tôi thấy rằng, ngoài phở, bún chả, nem rán, thì các món ăn đường phố hay cà phê Việt cũng đang rất được ưa chuộng. Đây là một lĩnh vực khá tiềm năng vì nó đánh trúng vào nỗi nhớ quê hương của cộng đồng người Việt, đồng thời mang đến một hương vị mới lạ, độc đáo cho người Nhật.
Điều quan trọng là phải giữ được chất lượng món ăn, vệ sinh sạch sẽ và có một không gian thật ấm cúng, đậm chất Việt. Khởi nghiệp trong lĩnh vực này đòi hỏi sự đam mê, kiến thức về ẩm thực và khả năng quản lý tốt.
Công nghệ thông tin và phát triển phần mềm: Sức bật của thế hệ trẻ
Với sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ, lĩnh vực IT tại Nhật Bản luôn “khát” nhân lực chất lượng cao, đặc biệt là những bạn trẻ có khả năng sáng tạo và nắm bắt công nghệ mới.
Tôi biết nhiều bạn du học sinh Việt sau khi ra trường đã không chỉ đi làm cho các công ty Nhật mà còn tự đứng ra thành lập các công ty IT của riêng mình, chuyên về phát triển ứng dụng, thiết kế website, hoặc cung cấp các giải pháp công nghệ cho doanh nghiệp.
Điều này là hoàn toàn có cơ sở bởi vì các bạn trẻ Việt Nam chúng ta có một nền tảng kiến thức công nghệ rất tốt, lại thêm sự nhanh nhạy và khả năng học hỏi không ngừng.
Ngoài ra, chi phí nhân công ở Việt Nam thường cạnh tranh hơn so với Nhật, nên nhiều công ty khởi nghiệp có thể tận dụng lợi thế này để phát triển. Một ví dụ điển hình là anh bạn tôi, anh ấy đã thành lập một công ty phát triển phần mềm ở Osaka, chuyên làm các dự án outsourcing cho các công ty vừa và nhỏ của Nhật.
Ban đầu cũng chật vật lắm, nhưng nhờ chất lượng sản phẩm tốt và dịch vụ chuyên nghiệp, công ty anh ấy giờ đã có một đội ngũ kỹ sư hùng hậu và doanh thu tăng trưởng đều đặn.
Đây là một lĩnh vực đòi hỏi kiến thức chuyên môn sâu, khả năng làm việc nhóm và tinh thần học hỏi không ngừng nghỉ để bắt kịp xu hướng công nghệ mới nhất.
Thương mại điện tử và xuất nhập khẩu: Cầu nối giao thương Việt – Nhật
Với sự bùng nổ của thương mại điện tử, việc kinh doanh online đã trở nên dễ dàng hơn bao giờ hết. Tôi thấy rất nhiều người Việt đang tận dụng các nền tảng thương mại điện tử của Nhật như Rakuten, Amazon Japan hay Mercari để kinh doanh các mặt hàng đặc sản Việt Nam, đồ thủ công mỹ nghệ, hoặc các sản phẩm độc đáo từ Nhật gửi về Việt Nam và ngược lại.
Đây là một hình thức kinh doanh linh hoạt, không đòi hỏi quá nhiều vốn ban đầu và có thể bắt đầu ngay từ nhà. Hơn nữa, với JLPT, bạn có thể dễ dàng tìm kiếm nguồn hàng, giao tiếp với nhà cung cấp và xử lý các vấn đề liên quan đến vận chuyển, hải quan.
Tôi có một cô em gái, cô ấy chuyên order các sản phẩm mỹ phẩm và thực phẩm chức năng Nhật Bản về Việt Nam qua một trang bán hàng online mà cô ấy tự tạo.
Khách hàng của cô ấy chủ yếu là các bạn trẻ ở Việt Nam. Chỉ cần có một chiếc máy tính hoặc điện thoại thông minh, cộng thêm một chút kiến thức về marketing online là đã có thể bắt đầu rồi.
Tuy nhiên, cạnh tranh trong lĩnh vực này cũng rất khốc liệt, đòi hỏi bạn phải có chiến lược marketing thông minh, luôn cập nhật sản phẩm mới và giữ vững uy tín với khách hàng.
Thủ tục pháp lý và visa khởi nghiệp: Điều cần biết để không “hớ”
Hiểu rõ các loại visa và điều kiện xin visa kinh doanh tại Nhật
Điều đầu tiên và quan trọng nhất khi muốn khởi nghiệp ở Nhật là phải có visa phù hợp, hay còn gọi là “Business Manager Visa”. Tôi biết có nhiều bạn vì không tìm hiểu kỹ mà cứ nghĩ rằng chỉ cần có visa du học hay visa làm việc là có thể mở công ty được, điều đó hoàn toàn sai lầm nhé.
Để xin được visa kinh doanh, bạn phải chứng minh được mình có kế hoạch kinh doanh rõ ràng, khả thi, có đủ vốn đầu tư (thường là tối thiểu 5 triệu yên, tương đương khoảng 900 triệu đồng Việt Nam, tùy thời điểm tỷ giá), và có một văn phòng làm việc ổn định.
Quá trình này khá phức tạp và đòi hỏi nhiều giấy tờ, hồ sơ. Tôi nhớ mình đã từng phải đi đi lại lại cơ quan xuất nhập cảnh không biết bao nhiêu lần chỉ để hỏi về các thủ tục giấy tờ.
Cảm giác lúc đó vừa lo lắng vừa mệt mỏi nhưng không thể bỏ cuộc được. Một lời khuyên chân thành là các bạn nên tìm đến sự tư vấn của các chuyên gia luật hoặc các công ty hỗ trợ startup có kinh nghiệm, đặc biệt là những nơi có nhân viên nói tiếng Việt để mọi thứ được rõ ràng hơn.
Đừng ngại đầu tư một khoản phí nhỏ cho việc tư vấn ban đầu, nó sẽ giúp bạn tiết kiệm rất nhiều thời gian và công sức về sau.
Quy trình thành lập công ty và các loại hình doanh nghiệp phổ biến
Việc thành lập công ty ở Nhật có những quy định riêng biệt và khác khá nhiều so với Việt Nam. Các loại hình doanh nghiệp phổ biến nhất mà người nước ngoài thường lựa chọn là Kabushiki Kaisha (công ty cổ phần) và Godo Kaisha (công ty hợp danh trách nhiệm hữu hạn).
Mỗi loại hình có những ưu và nhược điểm riêng, phù hợp với quy mô và mục tiêu kinh doanh khác nhau. Kabushiki Kaisha thì uy tín hơn, dễ huy động vốn hơn nhưng thủ tục thành lập lại phức tạp và chi phí ban đầu cao hơn.
Godo Kaisha thì đơn giản hơn, chi phí thấp hơn nhưng thường phù hợp với các doanh nghiệp nhỏ và vừa. Tôi có một người bạn đã chọn hình thức Godo Kaisha để bắt đầu công ty IT của mình vì chi phí thấp và quy trình thành lập nhanh gọn hơn.
Bạn ấy đã phải tìm hiểu rất kỹ về luật pháp Nhật Bản, từ việc đăng ký tên công ty, làm con dấu, mở tài khoản ngân hàng cho công ty, cho đến việc đăng ký thuế.
Tất cả đều phải làm theo đúng quy định. Quá trình này đòi hỏi sự cẩn trọng và tỉ mỉ. Nếu có bất kỳ sai sót nào, bạn có thể mất thêm thời gian và chi phí để sửa chữa.
Xây dựng mạng lưới và tìm kiếm đối tác: Chìa khóa thành công
Tận dụng các sự kiện kết nối doanh nghiệp và cộng đồng người Việt
Ở Nhật có rất nhiều sự kiện kết nối doanh nghiệp (business matching events), hội chợ thương mại, và các buổi gặp gỡ dành cho startup. Đây là những cơ hội vàng để các bạn mở rộng mối quan hệ, tìm kiếm đối tác tiềm năng, và học hỏi kinh nghiệm từ những người đi trước.
Tôi nhớ lần đầu tiên tham gia một sự kiện như vậy, tôi đã rất hồi hộp nhưng rồi lại rất bất ngờ khi nhận được sự quan tâm từ một số doanh nhân người Nhật.
Họ rất cởi mở và sẵn lòng chia sẻ kinh nghiệm. Ngoài ra, cộng đồng người Việt tại Nhật cũng rất mạnh mẽ và luôn hỗ trợ lẫn nhau. Có rất nhiều hội nhóm doanh nhân Việt, các hiệp hội sinh viên Việt Nam, hay đơn giản là các nhóm Facebook dành cho người Việt tại Nhật.
Đừng ngần ngại tham gia các buổi offline, các buổi cà phê giao lưu. Đó là nơi bạn có thể tìm thấy những người đồng chí hướng, những người sẵn lòng giúp đỡ bạn trong hành trình khởi nghiệp.
Tôi đã tìm được đối tác đầu tiên cho dự án của mình thông qua một buổi gặp gỡ cộng đồng người Việt tại Tokyo đấy. Cảm giác tìm thấy được những người có chung đam mê và mục tiêu thật sự rất tuyệt vời.
Chiến lược hợp tác với doanh nghiệp Nhật Bản: Từ đối tác đến bạn bè
Hợp tác với các doanh nghiệp Nhật Bản không chỉ giúp bạn có thêm nguồn lực mà còn giúp bạn thâm nhập sâu hơn vào thị trường bản địa. Người Nhật rất coi trọng sự tin tưởng và mối quan hệ lâu dài.
Vì vậy, khi tiếp cận các đối tác Nhật, các bạn cần phải thể hiện sự chuyên nghiệp, trung thực và kiên trì. Đừng vội vàng thúc ép họ đưa ra quyết định ngay lập tức.
Hãy dành thời gian để xây dựng mối quan hệ, thể hiện thiện chí và chứng minh năng lực của mình. Tôi đã từng mất gần nửa năm chỉ để thuyết phục một đối tác Nhật tin tưởng và ký hợp đồng hợp tác.
Lúc đó cũng nản lắm, nhưng tôi hiểu rằng đó là văn hóa của họ. Họ cần thời gian để tìm hiểu và đánh giá kỹ lưỡng. Và sau khi đã có được sự tin tưởng, họ sẽ trở thành những đối tác vô cùng trung thành và hỗ trợ bạn hết mình.
Một kinh nghiệm nữa là hãy chủ động học hỏi cách làm việc của họ, cách họ quản lý chất lượng, cách họ chăm sóc khách hàng. Đó là những bài học vô giá mà chúng ta không thể tìm thấy trong bất kỳ cuốn sách nào.
Quản lý tài chính và huy động vốn: Vấn đề “sống còn”
Lập kế hoạch tài chính chi tiết: Từ vốn ban đầu đến dòng tiền duy trì
Đối với bất kỳ startup nào, quản lý tài chính là yếu tố “sống còn”. Tôi từng chứng kiến nhiều bạn trẻ khởi nghiệp với một ý tưởng rất hay nhưng lại thất bại vì không biết cách quản lý tiền bạc.
Trước khi bắt đầu, các bạn phải lập một kế hoạch tài chính thật chi tiết, bao gồm: vốn ban đầu cần thiết để thành lập công ty, chi phí thuê văn phòng, mua sắm trang thiết bị, lương nhân viên, chi phí marketing, và đặc biệt là dòng tiền dự phòng để duy trì hoạt động trong ít nhất 6 tháng đến 1 năm đầu tiên khi công ty chưa có lợi nhuận.
Đừng bao giờ đánh giá thấp khoản chi phí dự phòng này nhé, vì thực tế kinh doanh luôn có những điều bất ngờ mà chúng ta không thể lường trước được. Tôi có một người bạn, vì quá tự tin vào ý tưởng của mình mà không dự trù đủ chi phí dự phòng, đến khi công ty gặp khó khăn trong mùa dịch, bạn ấy đã phải đóng cửa chỉ sau hơn một năm hoạt động.
Bài học đó thực sự rất đau lòng. Hãy luôn ghi nhớ nguyên tắc “thà thừa còn hơn thiếu” khi lập kế hoạch tài chính.
Các nguồn huy động vốn và quỹ hỗ trợ startup tại Nhật
Huy động vốn là một trong những thử thách lớn nhất đối với các startup, đặc biệt là startup nước ngoài. Ngoài vốn tự có, các bạn có thể tìm kiếm các nguồn vốn khác như vay ngân hàng, gọi vốn từ các nhà đầu tư thiên thần (angel investors), quỹ đầu tư mạo hiểm (venture capital), hoặc tham gia các chương trình hỗ trợ của chính phủ.
Nhật Bản có rất nhiều chương trình hỗ trợ startup, đặc biệt là trong các lĩnh vực công nghệ cao hoặc các dự án có tiềm năng phát triển toàn cầu. Tôi biết có một số bạn đã thành công trong việc gọi vốn từ các quỹ đầu tư mạo hiểm của Nhật sau khi thuyết trình về ý tưởng kinh doanh của mình.
Tuy nhiên, để làm được điều đó, bạn cần phải có một kế hoạch kinh doanh (business plan) thật thuyết phục, một đội ngũ mạnh, và khả năng trình bày ý tưởng một cách rõ ràng, hấp dẫn.
Ngoài ra, một số ngân hàng như Japan Finance Corporation (JFC) cũng có các gói vay ưu đãi dành cho các doanh nghiệp nhỏ và vừa, đặc biệt là các startup.
Đừng ngại tìm hiểu và tận dụng các nguồn lực này nhé.
| Nguồn Vốn | Ưu Điểm | Nhược Điểm |
|---|---|---|
| Vốn tự có | Chủ động, không áp lực trả nợ, giữ toàn quyền kiểm soát | Giới hạn, rủi ro cá nhân cao |
| Vay ngân hàng/JFC | Lãi suất thấp, có lộ trình rõ ràng | Thủ tục phức tạp, cần tài sản thế chấp (đôi khi), phụ thuộc vào khả năng trả nợ |
| Nhà đầu tư thiên thần | Không cần tài sản thế chấp, nhận được kinh nghiệm cố vấn | Mất một phần quyền kiểm soát, chia sẻ lợi nhuận |
| Quỹ đầu tư mạo hiểm | Vốn lớn, mạng lưới rộng, hỗ trợ phát triển | Mất quyền kiểm soát đáng kể, áp lực tăng trưởng lớn |
Văn hóa kinh doanh Nhật Bản: Học cách thích nghi để phát triển
Hiểu về “Omotenashi” và “Horenso” trong kinh doanh
Khi làm việc và kinh doanh ở Nhật, có hai khái niệm mà tôi nghĩ các bạn cần phải nắm rõ, đó là “Omotenashi” (tinh thần hiếu khách, phục vụ tận tâm) và “Horenso” (báo cáo, liên lạc, thảo luận).
Người Nhật rất coi trọng sự chu đáo, tận tâm trong mọi dịch vụ, dù là nhỏ nhất. Tôi từng rất ấn tượng khi một nhà cung cấp linh kiện nhỏ lại có thể dành hàng giờ để giải thích cặn kẽ về sản phẩm của họ, thậm chí còn tặng kèm một món quà nhỏ thể hiện sự trân trọng.
Đó chính là tinh thần Omotenashi. Còn Horenso lại là nguyên tắc cơ bản trong giao tiếp và quản lý công việc. Báo cáo (houkoku), liên lạc (renraku), thảo luận (soudan) một cách thường xuyên và minh bạch sẽ giúp mọi việc diễn ra suôn sẻ, tránh được những hiểu lầm không đáng có.
Tôi có một đồng nghiệp cũ, vì không quen với văn hóa Horenso mà đã gặp rất nhiều rắc rối trong công việc. Bạn ấy cứ tự ý làm mọi thứ mà không báo cáo hay thảo luận trước, khiến sếp và đồng nghiệp rất khó chịu.
Đến khi nhận ra vấn đề và thay đổi, mọi thứ mới trở nên tốt đẹp hơn. Đây là những “kim chỉ nam” giúp chúng ta hòa nhập và thành công trong môi trường kinh doanh Nhật Bản.
Sự kiên nhẫn, tỉ mỉ và đúng giờ: Nét văn hóa cần học hỏi
Nếu có một điều mà tôi học được nhiều nhất từ người Nhật khi khởi nghiệp ở đây, đó chính là sự kiên nhẫn và tỉ mỉ. Mọi thứ ở Nhật đều được thực hiện một cách rất cẩn thận, chi tiết, và đúng giờ.
Từ việc chuẩn bị hồ sơ giấy tờ, đến việc gặp gỡ đối tác, hay thậm chí là cách sắp xếp một buổi họp. Người Nhật rất ghét sự chậm trễ và thiếu chuyên nghiệp.
Tôi nhớ lần đầu tiên đi gặp đối tác, tôi đã đến sớm hơn 15 phút, và tôi thấy họ đã ở đó sẵn sàng rồi. Điều đó cho thấy họ tôn trọng thời gian và rất coi trọng buổi gặp mặt.
Đừng bao giờ đến muộn, dù chỉ là vài phút nhé, vì điều đó có thể để lại ấn tượng rất xấu. Ngoài ra, sự tỉ mỉ trong công việc cũng là điều chúng ta cần học hỏi.
Người Nhật luôn kiểm tra mọi thứ nhiều lần để đảm bảo không có sai sót. Điều này đôi khi có thể khiến chúng ta cảm thấy hơi “rườm rà”, nhưng đó lại là yếu tố tạo nên chất lượng và uy tín của họ.
Hãy tập cho mình thói quen làm việc có kế hoạch, kiểm tra kỹ lưỡng và luôn đúng hẹn, chắc chắn bạn sẽ tạo được thiện cảm tốt đẹp với đối tác và khách hàng.
Bài học từ những người đi trước: Tránh “vết xe đổ”
Những sai lầm phổ biến khi khởi nghiệp mà người Việt thường gặp
Tôi đã có cơ hội trò chuyện với rất nhiều anh chị em người Việt đã và đang khởi nghiệp ở Nhật, và tôi nhận ra rằng có một số sai lầm chung mà chúng ta thường mắc phải.
Đầu tiên là việc thiếu chuẩn bị kỹ lưỡng về kế hoạch kinh doanh và tài chính. Nhiều bạn có ý tưởng hay nhưng lại không có một bản kế hoạch cụ thể, không tính toán được chi phí, doanh thu dự kiến, hay các rủi ro có thể xảy ra.
Điều này dẫn đến việc “tiền mất tật mang” chỉ sau một thời gian ngắn. Thứ hai là việc không tìm hiểu kỹ về luật pháp và các quy định của Nhật Bản. Như tôi đã nói ở trên, các thủ tục xin visa, thành lập công ty rất phức tạp, nếu không tìm hiểu kỹ hoặc không có sự hỗ trợ của chuyên gia, rất dễ mắc phải sai lầm.
Thứ ba là việc không thích nghi được với văn hóa kinh doanh và cách làm việc của người Nhật. Đôi khi chúng ta mang tư duy và thói quen làm việc ở Việt Nam sang áp dụng một cách cứng nhắc, điều đó gây ra nhiều xung đột và cản trở sự phát triển.
Cuối cùng, một sai lầm nữa là không tận dụng các nguồn lực hỗ trợ từ chính phủ Nhật hoặc cộng đồng người Việt. Có rất nhiều cơ hội, nhưng chúng ta lại bỏ lỡ vì không biết hoặc không chủ động tìm kiếm.
Kinh nghiệm xương máu từ các startup Việt thành công tại Nhật
Ngược lại, tôi cũng học được rất nhiều bài học quý giá từ những startup Việt đã thành công vang dội ở Nhật. Một trong những bài học quan trọng nhất là phải có một “tầm nhìn” thật rõ ràng và một “đam mê” cháy bỏng với lĩnh vực mình theo đuổi.
Những người thành công không bao giờ bỏ cuộc trước khó khăn, họ luôn tìm cách để vượt qua thử thách. Ví dụ như chuỗi “Bánh mì Xin chào” đã phải đối mặt với rất nhiều khó khăn về giấy phép, nguồn nguyên liệu, nhưng với niềm đam mê mang hương vị Việt đến Nhật Bản, họ đã kiên trì và giờ đây đã có một thương hiệu rất lớn mạnh.
Bài học thứ hai là phải biết “thích nghi” và “học hỏi không ngừng”. Thị trường Nhật Bản rất năng động và thay đổi liên tục, nếu chúng ta không cập nhật kiến thức, không thay đổi chiến lược thì rất dễ bị bỏ lại phía sau.
Các startup thành công luôn chủ động tìm hiểu xu hướng mới, học hỏi từ đối thủ cạnh tranh, và sẵn sàng thay đổi để phù hợp với thị hiếu của khách hàng.
Cuối cùng, hãy “xây dựng mối quan hệ” thật tốt. Không ai có thể thành công một mình. Những người đi trước luôn sẵn lòng chia sẻ kinh nghiệm, hỗ trợ bạn nếu bạn thực sự cầu thị và chân thành.
Tối ưu hóa cơ hội với các chính sách hỗ trợ của chính phủ Nhật
Các chương trình hỗ trợ tài chính và ưu đãi thuế cho startup
Chính phủ Nhật Bản rất quan tâm đến việc thúc đẩy đổi mới sáng tạo và thu hút nhân tài khởi nghiệp, đặc biệt là người nước ngoài. Vì vậy, có rất nhiều chương trình hỗ trợ tài chính và ưu đãi thuế dành cho các startup.
Ví dụ, một số khu vực địa phương có các khoản trợ cấp ban đầu cho các doanh nghiệp mới thành lập, hoặc các chương trình hỗ trợ tiền thuê văn phòng trong một khoảng thời gian nhất định.
Tôi biết có một bạn đã nhận được một khoản trợ cấp từ chính quyền tỉnh Fukuoka khi mở công ty phát triển game ở đó. Ngoài ra, các startup cũng có thể được hưởng các chính sách ưu đãi về thuế trong những năm đầu hoạt động, giúp giảm bớt gánh nặng tài chính.
Để tìm hiểu về các chương trình này, các bạn nên thường xuyên truy cập vào website của JETRO (Tổ chức Xúc tiến Thương mại Nhật Bản), hoặc các trang thông tin của chính quyền địa phương nơi bạn dự định khởi nghiệp.
Đừng nghĩ rằng những ưu đãi này chỉ dành cho người Nhật nhé, người nước ngoài cũng hoàn toàn có cơ hội như nhau nếu đáp ứng đủ điều kiện.
Hỗ trợ tư vấn, cố vấn và vườn ươm doanh nghiệp cho startup quốc tế
Bên cạnh hỗ trợ tài chính, chính phủ Nhật Bản và các tổ chức liên quan còn cung cấp rất nhiều dịch vụ tư vấn, cố vấn miễn phí hoặc với chi phí ưu đãi cho các startup.
Các vườn ươm doanh nghiệp (incubators) và trung tâm hỗ trợ startup (startup support centers) là những nơi tuyệt vời để bạn tìm kiếm sự giúp đỡ. Tại đây, bạn có thể nhận được lời khuyên từ các chuyên gia về mọi mặt, từ lập kế hoạch kinh doanh, marketing, quản lý tài chính, cho đến các vấn đề pháp lý.
Tôi có một người bạn đã tham gia một chương trình vườn ươm tại Tokyo, và bạn ấy đã nhận được rất nhiều sự hỗ trợ từ các cố vấn giàu kinh nghiệm, giúp bạn ấy định hình lại mô hình kinh doanh và kết nối với các nhà đầu tư tiềm năng.
Điều tuyệt vời là một số trung tâm này còn có cả nhân viên hỗ trợ bằng tiếng Anh, và đôi khi cả tiếng Việt, giúp người nước ngoài dễ dàng tiếp cận hơn.
Việc tận dụng những nguồn lực này không chỉ giúp bạn giảm thiểu rủi ro mà còn tăng cường khả năng thành công của startup. Đừng ngại hỏi và tìm kiếm sự giúp đỡ nhé, vì đó là cách nhanh nhất để học hỏi và phát triển.
글을 마치며
Vậy là chúng ta đã cùng nhau đi qua một hành trình dài để khám phá liệu JLPT có thực sự là “tấm vé vàng” để khởi nghiệp ở Nhật hay không. Qua những chia sẻ của tôi và những câu chuyện thực tế, chắc hẳn các bạn cũng đã có cái nhìn rõ ràng hơn rồi phải không? Tiếng Nhật tốt là một lợi thế tuyệt vời, nhưng để thành công trên con đường làm chủ ở đất nước mặt trời mọc, chúng ta cần nhiều hơn thế: sự chuẩn bị kỹ lưỡng, kiến thức vững chắc, tinh thần kiên trì và khả năng thích nghi. Đừng bao giờ ngừng học hỏi và kết nối nhé.
알아두면 쓸мо 있는 정보
1. Tìm hiểu kỹ pháp lý: Đảm bảo bạn nắm rõ về “Business Manager Visa”, các loại hình doanh nghiệp như Kabushiki Kaisha hay Godo Kaisha, và tất cả thủ tục đăng ký tại Nhật. Một chuyên gia luật có thể là người bạn đồng hành không thể thiếu trong giai đoạn này.
2. Tận dụng các nguồn hỗ trợ: Chính phủ Nhật Bản và các tổ chức như JETRO luôn có những chương trình ưu đãi, trợ cấp, hoặc gói vay vốn hấp dẫn cho các startup, đặc biệt là startup quốc tế. Hãy chủ động tìm kiếm và nắm bắt cơ hội để giảm bớt gánh nặng tài chính ban đầu.
3. Nắm vững văn hóa kinh doanh: Các nguyên tắc như “Omotenashi” (tinh thần hiếu khách) và “Horenso” (báo cáo, liên lạc, thảo luận) là kim chỉ nam để bạn xây dựng mối quan hệ bền vững với đối tác, khách hàng. Sự tỉ mỉ, kiên nhẫn và đúng giờ luôn được đánh giá cao.
4. Mở rộng mạng lưới quan hệ: Tham gia các sự kiện kết nối doanh nghiệp, hội chợ thương mại, và đặc biệt là các cộng đồng người Việt tại Nhật. Việc kết nối sẽ giúp bạn tìm kiếm đối tác, học hỏi kinh nghiệm và nhận được sự hỗ trợ quý giá từ những người đi trước.
5. Luôn giữ tinh thần học hỏi và thích nghi: Thị trường và xu hướng kinh doanh ở Nhật thay đổi rất nhanh chóng. Đừng ngại cập nhật kiến thức, thay đổi chiến lược và rút kinh nghiệm từ những sai lầm. Đó là cách duy nhất để bạn có thể đứng vững và phát triển bền vững.
중요 사항 정리
Qua hành trình tìm hiểu về khởi nghiệp ở Nhật, điều quan trọng nhất tôi muốn nhắn nhủ đến các bạn là: thành công không đến từ một yếu tố duy nhất, mà là sự tổng hòa của nhiều mảnh ghép. JLPT N1 hay N2 dù rất đáng tự hào, chỉ là bước đệm ban đầu. Chìa khóa thực sự nằm ở khả năng thích nghi với văn hóa, sự hiểu biết sâu sắc về thị trường, kỹ năng quản lý tài chính và đặc biệt là tinh thần kiên cường không bỏ cuộc. Hãy coi mỗi khó khăn là một bài học, mỗi thử thách là cơ hội để bạn trưởng thành hơn. Tôi tin rằng, với sự chuẩn bị kỹ lưỡng và một trái tim đầy nhiệt huyết, giấc mơ làm chủ trên đất Nhật hoàn toàn có thể trở thành hiện thực.
Câu Hỏi Thường Gặp (FAQ) 📖
Hỏi: Chứng chỉ JLPT có thực sự là “tấm vé vàng” giúp chúng ta dễ dàng khởi nghiệp ở Nhật không, hay chỉ là bước khởi đầu thôi ạ?
Đáp: Tôi hiểu lắm cảm giác khi cầm trên tay tấm bằng JLPT, ai cũng nghĩ rằng mình đã có một lợi thế lớn, một “bảo bối” để chinh phục xứ sở Phù Tang. Đúng là JLPT, đặc biệt là N2, N1, sẽ giúp bạn rất nhiều trong việc giao tiếp hàng ngày, đọc hiểu tài liệu, và ít nhiều cũng là một “điểm cộng” khi làm việc với các cơ quan hành chính hay đối tác Nhật Bản.
Cá nhân tôi cũng từng cảm thấy tự tin hơn rất nhiều khi có N1. Có nó, bạn sẽ dễ dàng hơn trong việc tìm hiểu thị trường, giao tiếp với nhà cung cấp hay khách hàng ban đầu.
Tuy nhiên, để thực sự “sống sót” và phát triển trong môi trường kinh doanh khốc liệt ở Nhật, JLPT chỉ là một nền tảng thôi bạn ạ. Ngôn ngữ kinh doanh chuyên sâu, cách thức đàm phán, giao tiếp trong công việc, hay thậm chí là những “ngầm hiểu” văn hóa mà không sách vở nào dạy, mới là thứ bạn cần trau dồi không ngừng.
Giống như việc bạn biết lái xe, nhưng để trở thành một tay đua giỏi thì còn cả một chặng đường dài phải học hỏi, rèn luyện kỹ năng thực chiến và am hiểu đường đua vậy.
Đừng quá phụ thuộc vào JLPT, hãy xem nó là cánh cửa đầu tiên, rồi sau đó hãy mở rộng kiến thức và kỹ năng thực tế, biến nó thành công cụ chứ không phải là điểm đến cuối cùng nhé.
Hỏi: Ngoài rào cản ngôn ngữ, theo kinh nghiệm của bạn, những thách thức lớn nhất mà người Việt khởi nghiệp ở Nhật thường gặp là gì và làm thế nào để vượt qua chúng hiệu quả nhất?
Đáp: Ôi, câu hỏi này đúng trọng tâm luôn đấy! Ngôn ngữ chỉ là bề nổi thôi, giải quyết được nó đã là một thành công rồi. Nhưng điều tôi thấy khó khăn nhất, và cũng là nhiều bạn bè tôi từng đối mặt khi bắt đầu, chính là sự khác biệt về văn hóa kinh doanh và hệ thống pháp lý phức tạp của Nhật Bản.
Người Nhật rất coi trọng quy trình, sự tỉ mỉ, đúng hẹn và đặc biệt là mối quan hệ (gọi là “nemawashi” – tham vấn ngầm, chuẩn bị chu đáo trước khi đưa ra quyết định).
Việc bạn tự tin “xông pha” hay “làm nhanh gọn” như ở Việt Nam có thể sẽ không mang lại hiệu quả cao đâu, thậm chí còn gây hiểu lầm nữa. Tôi nhớ có lần, mình cứ nghĩ mọi thứ đã ổn thỏa, nhưng chỉ vì thiếu một bước “tham vấn ngầm” mà công việc bị trì hoãn cả tháng trời, mất cả tiền bạc và công sức.
Để vượt qua, theo tôi, điều quan trọng nhất là phải tìm hiểu thật kỹ, kiên nhẫn và sẵn sàng thích nghi. Đừng ngại đầu tư thời gian vào việc học hỏi văn hóa kinh doanh Nhật Bản.
Hãy tìm cho mình một mentor người Nhật hoặc một người Việt đã có kinh nghiệm lâu năm, thành công ở Nhật. Họ sẽ là “kim chỉ nam” giúp bạn hiểu rõ các “luật chơi ngầm” và tránh những sai lầm đáng tiếc.
Bên cạnh đó, đừng ngại tìm đến các chuyên gia tư vấn luật, kế toán địa phương đáng tin cậy. Có thể tốn kém một chút ban đầu, nhưng khoản đầu tư này sẽ giúp bạn tránh được vô vàn rủi ro pháp lý và tài chính không đáng có về sau, đồng thời giúp dự án của bạn đi đúng hướng và vững chắc hơn ngay từ đầu.
Hãy xem đó là khoản đầu tư thông minh cho tương lai của mình nhé.
Hỏi: Chính phủ Nhật Bản có những chính sách hay hỗ trợ nào đặc biệt dành cho các startup nước ngoài, đặc biệt là trong các lĩnh vực cụ thể, để chúng ta có thể tận dụng tối đa không?
Đáp: Tin vui cho chúng ta là Chính phủ Nhật Bản đang rất tích cực thu hút nhân tài và thúc đẩy đổi mới, đặc biệt là từ các startup nước ngoài đấy! Tôi thấy họ có nhiều chương trình hỗ trợ khá hay ho, ví dụ như các loại visa startup mới, được thiết kế để tạo điều kiện thuận lợi hơn cho việc xin thị thực kinh doanh cho những người có ý tưởng kinh doanh tiềm năng.
Đây là một điểm cực kỳ đáng mừng, vì visa luôn là một trong những rào cản lớn nhất ban đầu. Ngoài ra, cũng có các quỹ hỗ trợ, chương trình ươm tạo doanh nghiệp (incubator) và các sự kiện kết nối đầu tư được tổ chức thường xuyên bởi chính quyền trung ương và địa phương.
Những chương trình này không chỉ cung cấp tài chính mà còn cả kiến thức, mạng lưới quan hệ và không gian làm việc nữa. Đặc biệt, nếu bạn đang ấp ủ ý tưởng trong các lĩnh vực mà Nhật Bản đang cần phát triển mạnh mẽ như công nghệ thông tin (IT), AI, chăm sóc sức khỏe cho dân số già, năng lượng tái tạo hay nông nghiệp thông minh với công nghệ cao, thì cơ hội càng rộng mở.
Chính phủ Nhật đang đẩy mạnh đầu tư và có những ưu đãi riêng, thậm chí là các gói hỗ trợ tài chính đặc thù cho các startup trong những ngành này. Tôi từng nghe kể về một startup Việt trong lĩnh vực IT đã nhận được hỗ trợ đáng kể từ chính quyền địa phương ở Fukuoka, giúp họ vững vàng vượt qua giai đoạn đầu khó khăn.
Lời khuyên của tôi là bạn hãy chịu khó tìm kiếm thông tin trên các trang web chính thức của JETRO (Tổ chức Xúc tiến Thương mại Nhật Bản), các cơ quan hành chính địa phương, hoặc tham gia các cộng đồng khởi nghiệp để không bỏ lỡ những cơ hội vàng này nhé.
Đôi khi, một thông tin nhỏ cũng có thể mở ra một cánh cửa lớn cho dự án của bạn đấy!
